Nadczynność gruczołów przytarczycznych
Nadczynność gruczołów przytarczycznych spowodowana jest zazwyczaj nadmiernym wytwarzaniem PTH czyli parathoromonu. Związane jest to ze wzmożoną aktywnością gruczolaka przytarczyc. Możemy wyróżnić nadczynność pierwotną czyli pierwszorzędową, wtórną czyli drugorzędową oraz nadczynność trzeciorzędową.
Zadaniem gruczołów przytarczyc jest utrzymywanie właściwego poziomu wapnia w surowicy. W wypadku pierwotnej nadczynności gruczołów przytarczycznych produkowanie zbyt dużej ilości PTH zaczyna przekładać się na podwyższenie stężenia wapnia we krwi. Pierwiastek ten może wtedy być wydalany przez nerki, a kości w których jego ilość się zmniejsza, słabną.
Zmianą chorobową charakterystyczną dla nadczynności pierwotnej jest przekształcanie się jednego lub kilku gruczołów przytarczycznych w gruczolaki. Choć objawy nie muszę wystąpić u wszystkich pacjentów to w większości przypadków zauważa się m.in.: brak apetytu, bóle stawów i brzucha, nudności, osłabienie mięśni, ogólne zmęczenie oraz zaburzenia pamięci.
Nadczynność gruczołów przytarczycznych w pierwotnej formie może występować pod kilkoma postaciami. Pierwsza, jelitowo-żołądkowa charakteryzuje się powracającymi wrzodami, które pojawiają się w żołądku i dwunastnicy, może także dochodzić do zapalenia trzustki. Postać nerkowa może prowadzić do powstania kamieni nerkowych. Typ nadczynności dotykający kości zazwyczaj przejawia się bólem, zaburzeniami w procesie kształtowania się kości, a także ich odwapnieniem.
Z wtórną nadczynnością gruczołów przytarczycznych możemy mieć do czynienia z kilku powodów, które nie są związane z samymi gruczołami. Braki wapnia mogą bowiem być spowodowane przez spożywaniem jedzenia ubogiego w ten pierwiastek. Z kolei wytwarzane na normalnym poziomie ilości wapnia mogą okazać się niewystarczające dla kobiet okresie ciąży. Gdy zapomni się o przyjmowaniu uzupełniających dawek tego pierwiastka istnieje ryzyko, że matka może przekazać chorobę swojemu dziecku.
Trzeciorzędowa nadczynność gruczołów przytarczycznych występuje bardzo rzadko jako reakcja na niedoczynność wtórną i spowodowane przez nią zmiany chorobowe w nerkach.
Rozpoznanie:
- skargi chorego,
- stwierdzonych zmian kostnych,
- podwyższenia stężenia wapnia w surowicy krwi,
- podwyższonego wydzielania parathormonu,
- a przede wszystkim przerostu któregoś z czterech gruczołów przytarczycznych.
Leczenie:
Polega na operacyjnym usunięciu gruczolaka przytarczycy (powodującego nadmiar parathormonu) oraz farmakologicznym korygowaniu stwierdzonych objawów chorobowych i zmian biochemicznych.